ยุโรปไม่พร้อม ช่วยยูเครนสู้รัสเซีย ‘รศ.ดร.ปณิธาน’ เผยสาเหตุที่ ‘เซเลนสกี’ ยอมสยบ ‘ทรัมป์’ อย่างราบคาบ

ถึงแม้ว่าเมื่อวันที่ 28 ก.พ. 2568 ที่ผ่านมา โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐ, เจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐ และโวโลดิมีร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครนจะมีการปะทะคารมกันอย่างดุเดือดต่อหน้าสื่อ และหลังจากนั้น เซเลนสกีเดินทางไปเจรจากับชาติพันธมิตรยุโรป โดยได้รับคำมั่นสัญญาว่า ยูเครนจะได้รับเงินกู้ เพื่อการซื้ออาวุธจากยุโรป

แต่สุดท้าย เมื่อวันที่ 4 มี.ค. เซเลนสกีกลับโพสต์ข้อความแสดงความเสียดายที่เกิดการวิวาทะกับทรัมป์ในวันนั้น ยกยอทรัมป์ว่าเป็นผู้นำที่เข้มแข็ง และพร้อมที่จะยอมรับเงื่อนไขในการแบ่งปันแร่ธาตุหายาก (Rare Earth) กับสหรัฐในทุกรูปแบบ ทุกเวลา อีกทั้งยังยินยอมที่จะขึ้นโต๊ะเจรจากับรัสเซีย ที่ก่อนหน้านี้ได้เคยปรามาสเอาไว้ว่า วลาดีเมียร์ ปูตินนั้นเป็นคนโหดเหี้ยมที่เชื่อถือไม่ได้

รศ.ดร.ปณิธาน วัฒนายากร นักวิเคราะห์และผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงกล่าวว่า ทรัมป์นั้นถือไพ่ที่เหนือกว่า ซึ่งไพ่ใบนั้นก็คือการลดการให้ความช่วยเหลือต่อยูเครนลงเรื่อย ๆ เพื่อกดดันให้ยูเครนไม่มีทางเลือก (โดยทรัมป์ออกคำสั่งระงับการช่วยเหลือทางทหารต่อยูเครน ในวันที่ 4 มี.ค. ซึ่งทำให้เซเลนสกีโพสต์ข้อความข้างตนในวันเดียวกัน)

ส่วนเงินกู้เพื่อการซื้ออาวุธจากยุโรป ตามที่ยุโรปเสนอให้ยูเครนนั้น ก็ไม่ทราบว่ายุโรปจะสามารถผลิตให้ทันได้หรือไม่ เนื่องจากว่ายุโรปไม่ได้มีการเตรียมตัวในการผลิตอาวุธเหล่านั้นเอาไว้ก่อน อีกทั้งขีปนาวุธส่วนใหญ่ที่ยูเครนใช้ในการต่อกรกับรัสเซียนั้น เป็นของสหรัฐเป็นส่วนใหญ่ ส่วนกระสุน และโดรนที่ใช้ ก็มาจากสหรัฐทั้งนั้น

นอกจากนี้ การส่งกำลังบำรุงทางทหาร การซ่อมบำรุง การบอกพิกัดการยิงขีปนาวุธใส่เป้าหมายทางทหารของรัสเซีย และข่าวกรองทางทหารที่ถูกนำมาใช้ในการสู้รบกับรัสเซียนั้น ล้วนแต่มาจากสหรัฐทั้งสิ้น ที่ผ่านมา ที่ยูเครนสามารถรบกับรัสเซียได้นั้น ก็เพราะได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐทั้งนั้น ถ้าไม่ได้สหรัฐ ยูเครนจอดแน่

ดังนั้น ทรัมป์จึงใช้การยกเลิกการสนับสนุน เพื่อการบีบยูเครนให้ยอมรับเงื่อนไขสันติภาพ เพื่อที่สหรัฐจะได้ถอนตัวออกจากสงครามในครั้งนี้ และดึงรัสเซียออกจากจีน และเสริมความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจให้กับตัวเอง เตรียมตัวที่จะต่อกรกับจีนในอนาคต

สำหรับการกลับลำของเซเลนสกีนั้น เซเลนสกี้พูดถึง “หลักประกันความมั่นคง” (Security Guarantee) ของยูเครนแทบทุกครั้งที่พบผู้นำโลก และยืนยันอย่างแข็งขันในเรื่องนี้ที่ทำเนียบขาวก่อนที่จะทะเลาะกันจนวงแตกเมื่ออาทิตย์ที่แล้ว

หลักประกันที่ว่านี้คือ “การป้องปราม” (Deterance) ไม่ให้รัสเซียผิดข้อตกลงสงบศึกที่กำลังจะลงนามกันด้วยการวางกำลังทหารขนาดใหญ่ไว้ป้องกันยูเครนตามแนวต้านรัสเซียหรือตามเส้นเขตแดนใหม่ และกดดันให้รัสเซียทำตามข้อตกลงต่อไปอีกหลายปี ซึ่งตั้งแต่ปีค.ศ.1994 มีข้อตกลงเรื่องหลักประกันแบบนี้มาแล้ว แต่ไม่เคยบรรลุผล

ทรัมป์ก็เห็นด้วยในหลักการ แต่จะให้เข้าโต๊ะเจรจากันเลย และต้องการให้ยุโรปจัดกำลังกันเอง โดยไม่ให้ใช้กองกำลังของ NATO และยูเครนก็คงไม่สามารถขอกำลังของ UN ได้เพราะรัสเซียจะใช้สิทธิ veto ยับยั้งแน่นอน

ผู้เชี่ยวชาญบอกว่าจะต้องใช้กองกำลังอย่างน้อย 100,000 นายขึ้นไปเพื่อรับประกันความปลอดภัยของยูเครน (พื้นที่ยูเครนใหญ่กว่า Kosovo ถึง 50 เท่า ซึ่งเคยใช้ทหารประมาณ 50,000 นายเพื่อดูแล Kosovo ในปีค.ศ. 1999) ซึ่งอังกฤษและฝรั่งเศสบอกว่าจะจัดเองได้แค่ 30,000 นาย และก็ยังตกลงกันไม่ได้ด้วยซ้ำกับชาติอื่น ๆ ว่าใครจะสมทบอีกเท่าไร เพราะไม่มีใครพร้อมหรือต้องการเปิดศึกกับรัสเซียโดยตรงถ้าสหรัฐไม่หนุน

กองกำลังที่ว่านี้จะต้องทันสมัย เข้มแข็ง และวางไว้หลังแนว “เขตปลอดทหาร” (Demilitarized Zone – DMZ) ที่จะจัดตั้งขึ้น โดยกว้างและลึกอย่างน้อย 40 กิโลเมตรขึ้นไป เพื่อป้องกันการบินของ drone สมัยใหม่ที่มีขีดความสามารถสูง และเพื่อป้องกันการเผชิญหน้าหรือปะทะกันของกองกำลังขนาดใหญ่ที่รบกันอยู่

และที่สำคัญ อาจจะต้องสมทบกับกองกำลังของยูเครนและนานาชาติอื่น ๆ ให้ได้ถึงประมาณ 200,000 นาย จึงจะได้สัดส่วนประมาณ 1 ใน 3 ของกำลังรัสเซียในพื้นที่

รัสเซียระบุว่าการวางกำลังแบบนี้ก็คือการยึดครองยูเครนของฝ่ายตะวันตก และมีแนวโน้มที่จะไม่ยอมรับ ดังนั้น การเจรจากับรัสเซียเพื่อยุติการรบชั่วคราวในครั้งนี้ จึงต้องเจรจากันถึงจุดยืนที่เป็นกลางมากขึ้นของยูเครน รวมทั้งการลงจากตำแหน่งของประธานาธิบดีเซเลนสกี้ด้วย ซึ่งก็ดูเหมือนว่ารัสเซียได้เปรียบก่อนเจรจาจริงแล้ว