FDI เวียดนามตก เหตุมีแต่การลงทุนเล็ก-กลาง ที่ส่วนใหญ่นำเข้าสินค้ามาประกอบแล้วส่งออกเป็นหลัก โดยอาศัยแรงจูงใจทางภาษีและต้นทุนแรงงานที่ต่ำ

กระทรวงการคลังเวียดนาม เสนอปรับปรุงนโยบายการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) รวมถึงการปรับปรุงการเปรียบเทียบข้อมูล เพื่อป้องกันการกำหนดราคาโอนและการหลีกเลี่ยงภาษี ข้อเสนอดังกล่าวเป็นการตอบสนองต่อรายงานของกระทรวงฯ ที่ได้ประเมินและวิเคราะห์งบการเงินปี 2023 ของวิสาหกิจ FDI จำนวน 28,918 แห่ง 

รายงานดังกล่าวระบุว่า การผลิตและประสิทธิภาพทางธุรกิจ รวมถึงผลกำไรของวิสาหกิจ FDI ในปี 2023 ลดลงเมื่อเทียบกับปี 2022

โดยวิสาหกิจ FDI ในเวียดนามมีรายได้รวมลดลง 9,410 ล้านล้านดอง (12.39 ล้านล้านบาท) ลดลง 4.3% ในขณะที่กำไรหลังหักภาษีอยู่ที่เกือบ 337.03 ล้านล้านดอง (4.4 แสนล้านบาท) ลดลง 15.7% จำนวนเงินที่จ่ายเข้างบประมาณแผ่นดินก็ลดลงจากเกือบ 197.08 ล้านล้านดอง (2.6 แสนล้านบาท) ในปี 2022 เหลือเกือบ 193.24 ล้านล้านดอง (2.5 แสนล้านบาท) ในปี 2023

ที่น่าสังเกตคือ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2023 จากบริษัทต่างชาติทั้งหมด 28,918 แห่ง มีบริษัทที่รายงานผลขาดทุนถึง 16,292 แห่ง เพิ่มขึ้น 21.2% มีบริษัทที่ขาดทุนสะสมอยู่ที่ 18,140 แห่ง เพิ่มขึ้น 15% และมีบริษัทที่ขาดทุนจากส่วนทุนอยู่ที่ 5,091 แห่ง เพิ่มขึ้น 15.2% 

กระทรวงการคลังเวียดนามสรุปว่า แม้ว่าเงินทุนโดยตรงจากต่างประเทศจะเติบโตอย่างต่อเนื่อง แต่ส่วนใหญ่เน้นไปที่โครงการขนาดเล็กและขนาดกลาง ซึ่งเป็นโครงการที่มักผลิตสินค้าอุตสาหกรรม โดยส่วนใหญ่นำเข้าชิ้นส่วนเพื่อประกอบแล้วส่งออกไปยังประเทศอื่น ซึ่งหมายความว่าบริษัทเหล่านี้เพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์เพียงเล็กน้อยและใช้ประโยชน์จากแรงจูงใจทางภาษีและต้นทุนแรงงานที่ต่ำของเวียดนาม

ภาคส่วนต่างๆ เช่น อุตสาหกรรมการแปรรูปและการผลิต การค้าส่ง ค้าปลีก การซ่อมแซมรถยนต์ จักรยานยนต์และยานยนต์อื่นๆ ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ที่มีส่วนสนับสนุนอย่างมากต่อผลการดำเนินงานและงบประมาณแผ่นดิน ไม่ถือเป็นปัจจัยขับเคลื่อนการเติบโตอีกต่อไป

กระทรวงฯ ระบุว่า วิสาหกิจ FDI ที่รายงานการขาดทุน ขาดทุนสะสม และขาดทุนในส่วนของทุน ยังคงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทั้งในด้านปริมาณและมูลค่าในช่วงหลายปีที่ผ่านมา พร้อมกับตั้งข้อสังเกตว่า วิสาหกิจ FDI หลายแห่งรายงานการขาดทุนเป็นเวลาหลายปีติดต่อกัน แต่ยังคงขยายทุนการลงทุน 

นอกจากนี้ วิสาหกิจ FDI หลายแห่งมีเงินลงทุนจำนวนมาก รายได้สูง และมีกำไรก่อนหักภาษีสูง แต่มีส่วนสนับสนุนงบประมาณแผ่นดินเพียงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับวิสาหกิจอื่นที่มีเงินลงทุนและผลประกอบการทางธุรกิจต่ำกว่า

กระทรวงการคลังเวียดนาม จึงเสนอให้นายกรัฐมนตรีสั่งการให้ทบทวนกลไกและนโยบายการลงทุน เพื่อเสนอแก้ไขหรือออกนโยบายการลงทุนที่มีประสิทธิภาพอย่างทันท่วงที

กระทรวงฯ ได้เสนอให้เปรียบเทียบข้อมูลอย่างเข้มงวดมากขึ้นเพื่อป้องกันการกำหนดราคาโอนและการหลีกเลี่ยงภาษี ตลอดจนจัดการแหล่งรายได้ที่เกิดจากการผลิตและกิจกรรมทางธุรกิจของวิสาหกิจ FDI อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อเพิ่มรายได้ให้กับงบประมาณแผ่นดิน

รัฐบาลควรตรวจสอบและพิจารณาโครงการ FDI ที่ดำเนินการอยู่และเสริมความแข็งแกร่งมาตรการจัดการต่อวิสาหกิจ FDI ที่ดำเนินการอย่างไม่มีประสิทธิภาพหรือมีสัญญาณของการละเมิด ทำให้รายได้งบประมาณแผ่นดินเสียหายและส่งผลกระทบเชิงลบต่อสภาพเศรษฐกิจสังคมและสิ่งแวดล้อม

นอกจากนี้ กระทรวงฯ ยังเสนอให้พัฒนาตัวชี้วัดประสิทธิภาพการลงทุนเพื่อใช้เป็นพื้นฐานในการประเมินผลกระทบของโครงการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศต่อสภาพเศรษฐกิจ-สังคมและสิ่งแวดล้อม เพื่อจัดการและป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

กระทรวงฯ ยังเสนอให้ออกพระราชกฤษฎีกาจัดตั้ง จัดการ และใช้กองทุนสนับสนุนการลงทุนเพื่อรักษาเสถียรภาพของสภาพแวดล้อมการลงทุน ส่งเสริมและดึงดูดนักลงทุนเชิงกลยุทธ์และบริษัทข้ามชาติ

(1 ดอง = 0.0013 บาท)