เข้าใจมายาคติ “เน้นปากท้องประชาชนให้อิ่มโดยภาครัฐ” ที่อาจบั่นทอนการพัฒนาประเทศโดยไม่รู้ตัว:

“ปากท้อง” คือถ้อยคำที่มักใช้ทางการเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการชี้นำสังคมให้เห็นด้วยกับ วาทกรรมอย่าง “เน้นปากท้องประชาชนให้อิ่มโดยภาครัฐ” และพยายามโจมตีภาครัฐเมื่อไม่สามารถทำตามความต้องการของคนในสังคมได้ แม้ว่าความหมายของปากท้องโดยพื้นฐานและความหมายที่ผู้คนในสังคมได้เข้าใจนั้น จะมีความแตกต่างกันอย่างลิบลับก็ตาม

เพราะในความหมายของปากท้องโดยพื้นฐาน ก็คือ การรักษาคุณภาพชีวิตของประชาชนในประเทศโดยอิงตามปัจจัย 4 คือ อาหาร ยารักษาโรค ที่พักอาศัย และเครื่องนุ่มห่ม ซึ่งต่างก็เป็นหน้าที่สำคัญของการบริหารรัฐมาตั้งแต่ช่วงสมัยโบราณอยู่แล้ว ในเรื่องการดูแลและรักษาปากท้องพื้นฐานของประชาชนให้อุดมสมบูรณ์และไม่อดอยากในวิกฤตการณ์ต่าง ๆ

และปากท้องโดยพื้นฐานนั้นก็เป็นปัจจัยสำคัญของการรักษาอำนาจภาครัฐมาตั้งแต่ยุคโบราณ โดยเฉพาะการสร้างความนิยมแก่ประชาชนและการดูแลรักษาสวัสดิภาพของประชาชนในอาณาเขตให้อยู่รอดอิ่มท้อง จึงทำให้นโยบายด้านสวัสดิการพื้นฐานประชาชนจึงมักเป็นนโยบายสำคัญที่ผู้ปกครองรัฐใช้ในบริหารอาณาเขตของตนมาอย่างยาวนาน ซึ่งแม้ว่าเวลาจะผ่านไปนานเพียงใด นโยบายสวัสดิการปากท้องพื้นฐาน ก็ยังคงเป็นนโยบายที่ได้รับความนิยมในการดำเนินนโยบายของภาครัฐโดยส่วนใหญ่มาถึงปัจจุบัน   

แต่ความหมายที่สังคมส่วนหนึ่งเข้าใจ กลับเป็นการใช้สื่อกลางแลกเปลี่ยนอย่าง “เงิน” ในการบำรุงปากท้องของตนเองซึ่งในหลายกรณีก็ไม่ใช่การนำไปใช้กับปัจจัยพื้นฐานในชีวิตโดยตรง แต่กลับเป็นการนำวิถีชีวิตฟุ่มเฟือยที่อยู่นอกเหนือปัจจัย 4 มาปนเข้ากับความหมายพื้นฐานของปากท้อง 

จนทำให้การบำรุงปากท้องของประชาชนในบริบทความหมายใหม่จึงมีต้นทุนที่สูงกว่าการบำรุงปากท้องพื้นฐานมาก เพราะความต้องการของมนุษย์โดยพื้นฐานนั้น มักมีไม่จำกัด ซึ่งการบริหารปากท้องให้อุดมสมบูรณ์และอิ่มท้องโดยอิงตามความต้องการพิเศษของมนุษย์และไม่ได้มีการควบคุมคุณสมบัติความต้องการปากท้องประชาชน จึงกลายเป็นหายนะแทบทันทีต่อสังคมภาพรวม 

ด้วยเหตุที่ว่า ปากท้องเทียมที่ต้องการเพียงเงินให้เปล่าเพียงอย่างเดียวเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจและสร้างความนิยมแก่ประชาชนโดยส่วนใหญ่แล้วก็มักจะจบที่การใช้จ่ายทั่วไปและหมดไป และจะต้องมีการเติมเงินเข้าไปในระบบเรื่อย ๆ เพื่อรักษาความอิ่มของปากท้องเทียมประชาชน และยิ่งมีการยกระดับปากท้องให้สูงขึ้นมากเท่าไหร่ ภาระทางการเงินต่อนโยบายปากท้องก็จะยิ่งสูงขึ้นด้วย 

อีกเหตุผลสำคัญคือ ความต้องการพิเศษจำนวนมากในการบำรุงปากท้องเทียมเหล่านี้ได้เป็นสารตั้งต้นสำคัญของนโยบายประชานิยมจำนวนมากที่ขาดความระมัดระวังในการดำเนินนโยบายและมุ่งเน้นที่จะเอาใจคะแนนเสียงมหาศาลโดยไม่สนถึงผลที่ตามมาในระยะยาว ซึ่งนโยบายประชานิยมแทบทั้งหมดมักหยิบประเด็นความต้องการอย่างฉาบฉวยของภาคประชาชนบางส่วนในการแสวงหาความนิยมทางการเมืองระยะสั้น ซึ่งเป็นการสนองประโยชน์ทั้ง 2 ฝ่าย โดยฝ่ายหนึ่งก็จะได้คะแนนเสียงและความนิยมจากกลุ่มฐานเสียงของตน ในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งก็จะได้รับความช่วยเหลือและทรัพยากรในรูปแบบของนโยบายฉาบฉวยที่สามารถปรนเปรอชีวิตระยะสั้นได้เรื่อย ๆ 

ที่ร้ายกว่าคือ มีความเห็นจากสังคมบางส่วนที่นอกจากจะไม่กังขาต่อแนวคิดนโยบายประชานิยม ก็ยังสนับสนุนนโยบายเอาใจประชาชนแบบระยะสั้น เพื่อหวังว่า จะได้รับผลประโยชน์จากนโยบายอันตรายเหล่านี้แม้ว่าจะเป็นผลประโยชน์ที่มีราคาต้องจ่ายก็ตาม และมุมมองทางการเมืองที่สุดโต่งยิ่งกว่าบางส่วนก็ได้นำเสนอว่า “ยกเลิกการพัฒนาประเทศ แล้วเน้นปากท้องประชาชนดีกว่า” 

ซึ่งเป็นการตอบย้ำว่า ต่อให้ประเทศจะมีการพัฒนามากแค่ไหน แต่ถ้าตนไม่ได้รับประโยชน์ก็พร้อมที่จะคัดค้านและตีรวนในนโยบายพัฒนาระยะยาวแม้ว่าโครงการจะส่งผลดีต่อภาพรวมและตัวเขาเองก็ตาม ด้วยความคาดหวังลึก ๆ ว่า จะได้รับเสี้ยวหนึ่งของผลประโยชน์จากโครงการประชานิยมมากมายซึ่งฉกฉวยทรัพยากรมาจากคนทำงานที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจในประเทศเพื่อเพียงเอามาปรนเปรอวิถีชีวิตฟุ่มเฟือยให้ตนเองโดยไม่ต้องออกแรงและสมองแต่อย่างใด

เพราะอย่าลืมว่า โครงการระยะยาวที่มักใช้เวลาในการดำเนินงานยาวนานมักจะไม่ได้ส่งผลดีทันทีแต่ต้องใช้ทรัพยากรและเงินทุนในการดำเนินโครงการจำนวนมากแทบทันที จึงทำให้หลาย ๆ คนมักมองภาพไม่ออกถึงผลประโยชน์ที่ได้รับในเร็ว ๆ นี้ แต่มักจะมองเห็นถึงผลประโยชน์ระยะสั้นที่จับต้องได้แทบทันทีจากโครงการกระตุ้นเศรษฐกิจและโครงการประชานิยมเพื่ออุดหนุนปากท้องเทียมให้เกิดขึ้นได้จริง และพร้อมทำแทบทุกอย่างเพื่อให้เป้าหมายของตนเป็นจริง

อย่างโครงการอวกาศ โครงการวิจัยนวัตกรรม และโครงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานระยะยาวในประเทศมหาอำนาจส่วนใหญ่บนโลก ก็ใช่ว่าทุกคนในประเทศจะเห็นด้วยกับโครงการระยะยาวเหล่านี้ ในทางตรงกันข้ามก็มีหลายคนที่มองว่า โครงการระยะยาวเหล่านี้เป็นโครงการไร้สาระ ไม่สามารถสร้างประโยชน์ได้ และสนับสนุนการนำงบประมาณไปสนับสนุนโครงการปากท้องประชาชนทั้งหลาย ทั้งที่โครงการระยะยาวโดยส่วนใหญ่แล้วมักได้รับผลตอบแทนกลับมาสูงกว่าเงินลงทุนเดิม โดยเฉพาะโครงการที่สามารถต่อยอดขีดความสามารถทางเศรษฐกิจ การสร้างสรรค์นวัตกรรม และการลดต้นทุนการดำเนินงานทางเศรษฐกิจ ซึ่งทำให้ปากท้องของประชาชนอิ่มอย่างมั่นคงในระยะยาว โดยไม่ต้องพึ่งพิงความช่วยเหลือจากภาครัฐมากนักในอนาคตรวมทั้งไม่ต้องแขวนชะตาชีวิตไว้กับนโยบายประชานิยมจากบรรดาผู้นำฝูงชน (Demagogue) ที่ใช้ความต้องการของประชาชนเป็นเครื่องมือในการเข้าสู่อำนาจ ซึ่งสุดท้ายแล้วก็กลายเป็นหายนะที่รอเห็นอยู่ตรงหน้าแบบชัด ๆ ทีเดียว

สรุปจากเรื่องนี้ คือ ปากท้องประชาชน คือสิ่งที่จะต้องรักษาและบำรุงเป็นอย่างดี โดยเฉพาะการทำให้คนที่มีคุณภาพชีวิตด้อยที่สุดในประเทศสามารถมีคุณภาพชีวิตพื้นฐานที่ดี ในขณะที่ก็เปิดกว้างให้เกิดการแข่งขันทางเศรษฐกิจอย่างเสรีซึ่งจะเป็นยกระดับมาตรฐานคุณภาพชีวิตเฉลี่ยให้สูงขึ้นตามกลไกตลาด แต่การกำหนดความหมายของปากท้องเป็นการดูแลคุณภาพชีวิตทุกเรื่องโดยเฉพาะการแจกเงินเปล่าเรื่อย ๆ ไม่หยุดนิ่ง เพื่อตอบสนองความต้องการที่มีอยู่ไม่สิ้นสุด แต่อยากให้ภาครัฐเลี้ยงดูทุกอย่าง เพียงเพื่อจะได้ไม่ต้องใช้แรงใช้สมองอะไร ย่อมหมายถึงหายนะขนานใหญ่ที่รออยู่ และสุดท้ายนี้ก็จะบอกว่า

“ตัวอย่างพัง ๆ เจ็บ ๆ จากนโยบายประชานิยมก็มีให้เห็นชัด ๆ อยู่ตรงหน้า”

โดย ชย